هوشنگ سیحون از بنای آرامگاه فردوسی می گوید

حذف داستان باارزش نیما

کتاب نیمای داستان،با عنوان دوم مجموعه‌ داستان‌هاوداستان‌واره‌هاینیمایوشیج برخی داستان های کوتاه نیما، برخی طرح های او را که می توانست به داستان کوتاه یا نمایشنامه بدل شود، گوشه هائی از خاطرات و سفرنامه های نیما را دربر می گیرد اما بهترین داستان کوتاه نیما، داستان کوتاه مرقد آقا از این مجموعه، که عنوان مجموعه داستان های نیما را بر خود دارد، حذف شده است.

ایلیادیانوش، گردآورنده این کتاب، پیش از این در گفت و گوئی با نشریات اعلام کرده بود که اداره بررسی کتاب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خواستار حذف داستان مرقدآقا شده و حتی با انتشار گزارش فشرده ای از پیرنگ این داستان در کتاب مخالفت کرده است.

داستان مرقد آقا پیش از این انقلاب چندبار چاپ و در مجموعه ای با ارزش از پنج داستان نیما، که انتشارات نیل آن را با عنوان کندوهای شکسته در سال۱۳۴۹ منشتر کرد، نیز آمده است.

در داستان مرقد آقا روستائی جوانی با بستن پارچه ای رنگین به شاخه نورس درختی در جنگل آن را برای ساختن چوب دستی نشان می کند. روستائیان اسیر در باورهای خرافی درخت را نظر کرده می پندارند و به سنتی که در شمال ایران رایج بود، با بستن پارچه بر شاخه های آن مراد می طلبند.

قهرمان داستان، که خود نیز به خرافه ها باور دارد، قربانی خرافات شده و به دست روستائیانی که درخت را نظرکرده و مقدس می پندارند، به قتل می رسد.

نیما در داستان مرقد آقا توهماتی را با هنرمندی روایت و تصویر می کند که بر بستر باورهای خرافی در ذهنیت مردم به قدرت رسیده و در مناسبات اجتماعی عینیت می یابند.

نیما یوشیج نه فقط شعر کهن فارسی و ساختار و زبان آن را دیگرگون کرد که از خلاق ترین شاعران ایران نیز بود و برخی منظومه های بلند و شعرهای کوتاه او از بهترین نمونه های شعر فارسی است.

نیما از پیشگامان نقد و نظریه ادبی در ایران بود و آثاری که او در این عرصه خلق کرده است، از منظر اصالت مفاهیم و عمق و ساخت هنوز نیز در زبان فارسی بی همتا است.

اما نیما داستان نویس برجسته ای نبود و آثار داستانی او، جز مرقد آقا و یکی دو داستان کوتاه دیگر، با آثار داستان نویسان معاصر او از جمله صادق هدایت سنجیدنی نیست.

گردآورنده کتاب نیمای داستان، که کتاب خود را کتابی «پژوهشی» نیز معرفی می کند، بر آن است که «نیما یوشیج پدر شعر نو ایران است؛ نه پدر داستان‌نویسی معاصر ایران؛ اما نمی ‌توان از خاطر برد که برای داستان‌نویسی معاصر هم پدری کرده است».

نگریستن از منظر «پدری»، «پدری کردن» و سرپرستی و قیمومیت با کار «پژوهشی» در عرصه فرهنگ ناخوانا است.

نه فقط نیما، که هیچ کس و در هیج جای جهان و در هیچ مقطعی از تاریخ فرهنگ، بر داستان و شعر و دیگر انواع و گونه های ادبی و هنری «پدری» نکرده و نمی کند و مفاهیمی از این دست، که در ژورنالیسم ایرانی دهه اخیر رایج شده است، نه به معیارها و سنجه های نقد ادبی، که به مفاهیم فرهنگ تک صدائی پدرسالار تعلق دارند و خلاقیت های شعری و نظری نیما و تاکید او بر چند صدائی کردن شعر نیز از دوری نیما از این مقولات و مفاهیم خبر می دهند.

کتاب نیمای داستان، مجموعه‌ داستان ها و داستان واره های نیما یوشیج‌‌‌ را انتشارات مروارید منتشر کرده است.

نوشته شده در شنبه بیست و یکم خرداد 1390ساعت 4:9 بعد از ظهر توسط مهرداد کرمی| |